Dzisiaj jest , 24 Lipiec 2008

ZWIĄZEK SOCJALISTYCZNYCH REPUBLIK RADZIECKICH
(ZSRR), państwo istniejące w latach 1922-91, określane niekiedy jako Związek Radziecki lub Związek Sowiecki, obejmujące wschodnią Europę oraz północną i środkową Azję. Związek Radziecki składał się z 15 republik związkowych (w latach 1990-91 z 12), z których największą była Rosja. ZSRR powstał w 1922 r. w wyniku rewolucji październikowej 1917 r.. która wyniosła do władzy BOLSZEWIKÓW kierowanych przez Lenina. Rządy komunistów opierały się na państwowej własności ziemi i środków produkcji. Władza ustawodawcza leżała w rękach Rady Najwyższej kontrolowanej przez Komunistyczną Partię Związku Radzieckiego. Po śmierci Lenina w 1924 r. władzę w kraju przejął Józef Stalin. Trzy kolejne plany 5-letnie w latach 1928-42 doprowadziły do rozwoju przemysłu. Przeprowadzono też kolektywizację rolnictwa. Klęska głodu, będąca rezultatem kolektywizacji, oraz czystki stalinowskie, których celem było wyeliminowanie wszelkiej opozycji, kosztowały Związek Radziecki kilkanaście milionów istnień ludzkich, np. wielki głód pochłonął od 6 do 8 mln ludzi, wielka czystka zaś - ok. 4 min ofiar. W 1939 r. Związek Radziecki podpisał z Trzecią Rzeszą układ Ribbentrop—Mołotow. w którego tajnej części dokonano podziału sfer wpływów w środkowowschodniej Europie. Związek Radziecki zaanekrował część Polski i kraje bałtyckie. W tym samym roku Rosjanie napadli na Finlandię, za co ZSRR został wykluczony z Ligi Narodów. W 1941 r. Hitler wkroczył
do Związku Radzieckiego, zmuszając go tym samym do sojuszu z aliantami. Szacuje się, że w czasie II wojny światowej zginęło ok. 25 mln obywateli ZSRR. Po zwycięstwie nad Trzecią Rzeszą nastąpił okres Zimej Wojny, w którym Związek Radziecki umocnił swoje panowanie w środkowowschodniej Europie, utrzymując na­pięte stosunki z Zachodem. Po śmierci Stalina w 1953 r. przywódcą ZSRR został Nikita Chruszczow, który powołał do istnienia Układ Warszawski, sojusz wojskowy łączący Związek Radziecki z jego europejskimi satelitami. W 1956 r. armia radziecka stłumiła powstanie narodowe na Węgrzech. W latach 50. ZSRR rywalizował ze Stanami Zjednoczonymi w dziedzinie rozwoju technologii, przemysłu i rolnictwa. W 1957 r. Rosjanie wystrzelili pierwszego sztucznego satelitę Ziemi. ZSRR udzielał pomocy proradzieckim reżimom w krajach trzeciego świata. W 1964 r. miejsce Chruszczowa zajął Leonid BREŻNIEW, który w 1968 r. przy pomocy wojsk Układu Warszawskiego zdławił czechosłowacką Praską Wiosnę. W latach 70. w stosunkach ZSRR z Zachodem nastąpiła era odprężenia. Leonid Breżniew spotykał się z przywódcami krajów zachodnich, a Związek Radziecki przystąpił do rokowań ze Stanami Zjednoczonymi nad ograniczeniem zbrojeń (SALT). W 1975 r. rozpoczęła się konferencja helsińska. Porozumienie, które podpisały wówczas ZSRR, Stany Zjednoczone i 35 innych państw, dotyczyło m.in. praw człowieka z bezpieczeństwa europejskiego i miało zakończyć zimną wojnę. Era odprężenia zakończyła się w 1979 r. po inwazji radzieckiej na AFGANISTAN. Objęcie stanowiska sekretarza generalnego KPZR przez MiIchaiła Gorbaczowa w 1985 r. zapoczątkowało nowy etap w hi­storii ZSRR, charakteryzujący się reformami (pierestrojka), większą jawnością rządów (głasnost), (międzynarodowymi układami o ograniczeniu zbrojeń i walką z biurokratyczną korupcją. W re­publikach ZSRR pojawiły się dążenia niepodle­głościowe. Wprowadzono zdecydowane zmiany konstytucyjne i zalegalizowano partie politycz­ne. W sierpniu 1991 r. grupa komunistów prze­prowadziła nieudany pucz przeciwko Gorbaczo­wowi (tzw. pucz moskiewski Janajewa), w wyniku którego KPZR utraciła kontrolę nad krajem. W grudniu tego samego roku Związek Radziec­ki przestał istnieć. Wszystkie republiki ZSRR ogłosiły niepodległość i (z wyjątkiem krajów bałtyckich oraz Gruzji) przystąpiły do Wspólno­ty Niepodległych Państw (WNP).

Copyright 2007 by Druga wojna światowa All right reserved